Yr Ail Lyfr Du O’r Waun: Golygiad Beirniadol ac Eglurhaol o Lawysgrif LlGC Peniarth 164 (H) - G. Angharad Elias



Y Gyfrol


Dafad ddu’r llawysgrifau cyfraith yw Peniarth 164 (H). Fe’i staeniwyd yn ddu gan John Jones, Gellilyfdy, a thorrwyd ei dalennau yn ddalennau unigol fel nad oes modd gweld na’r plygion na’r strwythur gwreiddiol. Rywbryd cyn 1619 cafodd H ei rhwymo â’r Llyfr Du o’r Waun ac arhosodd felly tan ar ôl 1869. Mae’r rhan fwyaf o’r llawysgrifau cyfraith, sydd fel arfer yn llyfrau twt a chymen, yn cynnwys fersiwn o un o’r prif ddulliau, sef Cyfnerth, Blegywryd, Iorwerth neu destun Lladin. Mae strwythur testun H yn wahanol i strwythur cyffredinol y llyfrau cyfraith gan nad yw’n cynnwys copi o un o’r prif ddulliau ac mae’n canolbwyntio ar y deunydd ychwanegol sydd fel arfer yn gynffon i’r prif ddulliau. Ceir yn agos i 500 o drioedd yn y llawysgrif a cheir ynddi gasgliadau o gynghawsedd unigryw.
Mae’r gyfrol hon yn cynnwys golygiad o’r fersiwn mwyaf cyflawn o’r testun cyfraith yn llawysgrif Peniarth 164 (sef y copi ohono yn llawysgrif Peniarth 278) gyda rhagymadrodd llawn a nodiadau cynhwysfawr yn dangos y gyfatebiaeth rhwng y testun a thestunau cyhoeddedig eraill. Dengys bod cynnwys a diwyg y llawysgrif yn awgrymu iddi gael ei chyfansoddi gan weinyddwr yn un o arglwyddiaethau’r gogledd-ddwyrain yn ail hanner y bedwaredd ganrif ar ddeg.

Dr Angharad Elias


Mae Dr Angharad Elias yn Swyddog Gweinyddol y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd. Enillodd raddau BA dosbarth cyntaf ac M.Phil. yn Adran y Gymraeg, Prifysgol Aberystwyth, ac aeth ymlaen i gwblhau traethawd Ph.D. yn Ysgol Hanes, Hanes Cymru ac Archeoleg Prifysgol Bangor, sef ei hastudiaeth destunol a golygiad o lawysgrif H o gyfraith Hywel Dda. Mae hi hefyd wedi cyhoeddi erthyglau ar gyfraith Hywel, sef ‘Llyfr Cynog of Cyfraith Hywel and St Cynog of Brycheiniog’, Cylchgrawn Hanes Cymru 23 (2006), 27–47; ‘Llawysgrif Peniarth 164 a Pharhad Cyfraith Hywel yn yr Oesoedd Canol Diweddar’, Llên Cymru 33 (2010), 32–50; a Llyfr Cynyr Ap Cadwgan’ (Pamffledi Cyfraith Hywel, Aberystwyth, 2006). Gellir prynu copi yma.






Dylunio a hostio'r wefan: Technoleg Taliesin Cyf.

Administration