Tro yn y Gynffon: Datblygiad Cyfraith Hywel



Y Gwaith


Mae llawer o waith wedi ei wneud dros y blynyddoedd diweddar ar lawysgrifau sydd yn cynnwys 'cynffon' o ddeunydd ychwanegol. Bwriad y gwaith hwn yw tynnu'r ymchwil ddiweddaraf ar y cynffonau: cynnwys y cynffonnau, natur y deunydd ychwanegol, gwaith cymhariaethol, ac astudiaeth o'r modd yr oedd y deunydd ychwanegol hwn yn cael ei ychwanegu at y llawysgrifau. I raddau helaeth mae hefyd yn astudiaeth fanwl o ddatblygiad Cyfraith Hywel yn y cyfnod wedi concwest Cymru yn 1282. Yn ogystal â'r gwaith dadansoddol ar y deunydd a'r llawysgrifau hyn, mae prosiect ar waith i gynhyrchu golygiadau o'r darnau perthnasol. Bydd y golygiadau hyn yn ymddangos fel cyfrol ar wahân, ac hefyd ar gael ar y wefan hon.

O ran y deunydd ychwanegol, mae rhai astudiaethau pwysig wedi eu cwblhau eisoes, ac fe'u cyflwynir yma.

Astudiaethau o Lawysgrifau yn Cynnwys Deunydd Ychwanegol


Elias, G. A., ‘Golygiad Ac Astudiaeth Destunol o’r Llyfr Cyfraith In LlGC, Llawysgrif Peniarth 164 (H), Ynghyd a’r Copiau Ohoni Yn Llawysgrifau Peniarth 278 a Llanstephan 121’, (PhD heb ei gyhoeddi, Prifysgol Bangor, 2007).

Elias, G. A., ‘Llawysgrif Peniarth 164 a Pharhad Cyfraith Hywel yn yr Oesoedd Canol Diweddar’, Llên Cymru 33 (2010), 32–50.

Elias, G. A., Yr Ail Lyfr Du o'r Waun (Testunau ac Astudiaethau Cyfraith Hywel, Caergrawnt, 2015).

James, C., ‘Golygiad o BL Add. 22,356 o Gyfraith Hywel Ynghyd Ag Astudiaeth Gymharol Ohono â Llanstephan 116’, (PhD heb ei gyhoeddi, Prifysgol Aberystwyth, 1984).

James, C., ‘Llyfr Cyfraith o Ddyffryn Teifi: Disgrifiad o BL. Add. 22,356’, Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru 27 (1991), 383–404.

James, C., ‘Ysgrifydd Anhysbys: Proffil Personol’, Ysgrifau Beirniadol 23 (1997), 44–72.

James, C., Machlud Cyfraith Hywel - Golygiad o BL Add 22356 (Testunau ac Astudiaethau Cyfraith Hywel, Caergrawnt, 2013).

Roberts, S. E., ‘Creu Trefn o Anhrefn: Gwaith copïydd Testun Cyfreithiol’, Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru 32 (2002), 397–420.

Roberts, S. E., Llawysgrif Pomffred: An Edition and Study of Peniarth MS 259B (Leiden, 2011).

Roberts, S. E., ‘Cyfraith, carchar a chastell: hynt a hanes llawysgrif gyfreithiol’ Transactions of the Honourable Society of the Cymmrodorion, (2013), 24-40.

Astudiaethau Cyffredinol ar Ddeunydd Ychwanegol


James, C., ‘Tradition and Innovation in some Later Medieval Welsh Lawbooks’, Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd 40 (1993), 148–56.

James, C., ‘Parhad, Pragmatiaeth, Propaganda: Llawysgrifau Cyfraith Hywel yn yr Oesoedd Canol Diweddar’, Cof Cenedl 22 (2007), 33–67.

Roberts, S. E., ‘Law Texts and their Sources in Medieval Wales: The Case of H and Tails of Other Legal Manuscripts’, Cylchgrawn Hanes Cymru 24 (2008), 41–59.

Wiliam, A. Rh., 'Y Deddfgronau Cymraeg', Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru 8 (1953), 97–103.

Astudiaethau ar Genres o Ddeunydd Ychwanegol


Charles-Edwards, T. M., ‘The Seven Bishop-Houses of Dyfed’, Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd 24 (1970–72), 247–62.

Charles-Edwards, T. M., ‘Nau Kynywedi Teithiauc’, yn The Welsh Law of Women (Caerdydd, 1980), 23–39.

Charles-Edwards, T. M., ‘Cynghawsedd: Counting and Pleading in Medieval Welsh Law’, Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd 33 (1986), 188–98.

Elias, G. A., ‘Llyfr Cynog of Cyfraith Hywel and St Cynog of Brycheiniog’, Cylchgrawn Hanes Cymru 23 (2006), 27–47.

Elias, G. A., Llyfr Cynyr Ap Cadwgan’ (Pamffledi Cyfraith Hywel, Aberystwyth, 2006). Gellir prynu copi yma.

James, C., ‘Ban Wedy i Dynny: Medieval Welsh Law and Early Protestant Propaganda’, Cambrian Medieval Celtic Studies 27 (1994), 61–86.

Jenkins, D., (gol.), Damweiniau Colan (Aberystwyth, 1973).

Pryce, H., ‘Early Irish Canons and Medieval Welsh Law’, Peritia 5 (1986), 107–27.

Roberts, S. E., 'Plaints in Mediaeval Welsh Law', Journal of Celtic Studies 4 (2004), 219–61.

Roberts, S. E., ‘Emerging from the Bushes: The Welsh Law of Women and the Legal Triads’, yn J. F. Eska (gol.), Law, Literature and Society: CSANA Yearbook 7 (Dublin, 2008), 58–76.

Roberts, S. E., 'More plaints in medieval Welsh law', Studia Celtica 48 (2014), 171-199.

Stacey, R. C., ‘Speaking in Riddles’, yn P. Ní Chatháin and M. Richter (gol.), Ireland and Europe in the Early Middle Ages: Texts and Transmission/Irland und Europa im fruheren Mittelalter:Texte und Uberlieferung (Four Courts Press, Dublin, 2002), 243–48.

Stacey, R. C., ‘Learning to Plead in Medieval Welsh Law’, Studia Celtica 38 (2004), 107–24.

Stacey, R. C., ‘Instructional Riddles in Welsh Law’, yn L. Jones a J. F. Nagy (gol.), Heroic Poets and Poetic Heroes: A Festschrift for Patrick K. Ford (Dublin, 2004), 336–43.

Stacey, R. C., ‘Legal Writing in Medieval Wales: Damweiniau I’ yn T. M. Charles-Edwards a R. J. W. Evans (gol.), Wales and the Wider World: Welsh History in an International Context (Oxford, 2011), 57–85.

Wiliam, A. Rh., ‘Restoration of the Book of Cynog’, Cylchgrawn Llyfrgell Genedlaethol Cymru 25 (1988), 245–56.

Wiliam, A. Rh., ‘Llyfr Cynghawsedd’, Bwletin y Bwrdd Gwybodau Celtaidd 35 (1988), 73–85.

Wiliam, A. Rh., (gol.), Llyfr Cynog, Pamffledi Cyfraith Hywel (Aberystwyth, 1990). Gellir prynu copi yma.




Dylunio a hostio'r wefan: Technoleg Taliesin Cyf.

Administration